De Volkskrant: "Ik wil die olympische medaille nu ook voor mijn broer"

Op zijn 31ste debuteert Marcel Balkestein, verdediger van OZ, op de Spelen. Hij ziet het ook als een eerbetoon aan zijn onlangs overleden broer. ‘De Spelen waren iets van ons samen en dat is niet veranderd.’
Als de Nederlandse hockeyers tegen Duitsland binnen tien minuten drie treffers incasseren, wil Marcel Balkestein de videobeelden meteen terugzien. Zo geef je geen wedstrijd weg, foetert de verdediger van Oranje Zwart.
Balkestein legt zijn ziel en zaligheid in de persoonlijke duels. Na een training in het Wagenerstadion bootst hij met spits Billy Bakker een spelsituatie na. Altijd moet de bal voor Balkestein zijn, zijn broer zou niet anders van hem verwachten.
Op zijn 31ste maakt Balkestein zijn debuut op de Spelen. Hij beschouwt zijn uitverkiezing voor het olympisch hockeyteam ook als een eerbetoon aan zijn één jaar oudere broer Jean-Paul, die in maart aan een hartaanval overleed. ‘Hij was tijdens het joggen in elkaar gezakt. Toen ik bij het ziekenhuis aankwam, werd ik opgewacht door de politie.
‘Is het waar, vroeg ik nog. Die man knikte en zei dat mijn broer zojuist was overleden. Ik kon het niet bevatten. Hij dronk een biertje, maar sportte ook vier keer per week en leefde gezond. Op dat moment werd een deel uit mijn hart gerukt. En als je dan je ouders ziet zitten…’
Balkestein schudt het hoofd, nog steeds in ongeloof. ‘De harde realiteit is dat Jean-Paul niet meer terugkomt. Maar het voelt soms alsof hij volgende week terugkeert van vakantie. Je stelt in het begin telkens dezelfde vraag. Waarom? Nu besef ik dat ik er geen antwoord op zal krijgen.’
De verhoudingen in het gezin zijn na de dood van Jean-Paul veranderd, zegt Balkestein. ‘Ze zeggen niet voor niets dat je met je ouders het verleden verliest en met een broer of zus het heden. Mijn ouders verloren de toekomst door hun oudste zoon te moeten begraven. Mijn vader is al 85 jaar. Zijn eerste gedachte was: had mij laten gaan. Dit is voor hem moeilijk te verdragen.’
Het is soms confronterend, aldus Balkestein. ‘Eind mei gingen we met zijn drieën uit eten om de verjaardag van mijn moeder te vieren. Dan zie je letterlijk dat één stoel leeg blijft. Het was gebruikelijk dat Jean-Paul en ik het woord voerden, mijn ouders luisterden en sprongen af en toe in. Nu zat ik tegenover mijn ouders en ging het gesprek vooral over mij. Alles is anders geworden. Ik heb een supermoeder, maar door de dood van JP kan ze de liefde voor haar kinderen alleen nog bij mij kwijt. Het lastige is ook dat ik onbewust mensen opzoek die mijn broer kunnen vervangen. Jean-Paul was niet alleen mijn broer, maar ook mijn beste vriend.
‘Ik mis hem nog elke dag. We schelen precies dertien maanden. We hadden dezelfde vriendenkring en deden alles samen. Ik kom Jean-Paul ook nog zo vaak tegen. Met liedjes op de radio, met foto’s. Het is ook nog zo vers.’
Het hockeyveld was de beste plek om de plotse dood van zijn broer te verwerken. ‘Toen ik een jaar geleden geblesseerd raakte, liet mijn broer me een foto zien van het olympisch hockeystadion in Londen. Winners never quit en quitters never win had hij erbij geschreven. Ik herkende die symboliek. Jean-Paul heeft me altijd beschermd. Hij steunde me in alles.’
Sinds zijn debuut voor de nationale ploeg in 2005 heeft Balkestein vooral moeten aanhoren wat hij als verdediger niet kon. Zijn pass was matig, hij was beperkt in de opbouw en viel af voor de Spelen van Peking. Maar na de in 2010 weggestuurde bondscoach Michel van den Heuvel besefte ook Paul van Ass dat het Nederlandse team een ouderwetse poetser nodig heeft.
Alleen blessures konden hem weghouden uit Londen. ‘Precies een jaar voor de Spelen scheurde ik mijn achillespees. Normaal staat voor het herstel zes tot negen maanden. Mede door mijn positieve instelling stond ik na vijf maanden weer op het veld. Daarna brak ik tijdens de trainingsstage in Australië mijn teen. Maar ik geef nooit op.
‘Ik denk soms dat ik in een slechte film speel. Ik raakte geblesseerd, na tien jaar liep mijn relatie stuk en vervolgens overleed Jean-Paul. Iets ergers kon me niet overkomen. Ik zou alles willen geven om mijn broer terug te krijgen. Dan maar geen Olympische Spelen.’
Jean-Paul zou het niet hebben geaccepteerd. Marcel Balkestein is de boodschap van zijn broer nooit vergeten. ‘Doorgaan, knokken, zorg dat je jezelf blijft en geloof in je kwaliteiten. Ik vond dat Jean-Paul meer talent had dan ik. Maar ik ging naar Oranje Zwart, terwijl hij koos voor het sociale leven in Heeze. In al die jaren dat ik bij Oranje Zwart speelde, heb ik nooit enige jaloezie bij hem kunnen bespeuren dat ik de top wel haalde en hij niet.’
Zo is het altijd gebleven. ‘Jean-Paul belde me altijd zondag na de wedstrijd en vroeg dan of ik naar zijn stamkroeg, café ’t Zwaantje in Heeze, kwam. Zeker toen mijn relatie voorbij was, trok hij me er altijd bij. Ik had het ook nodig.’
Balkestein dreigde zich soms voorbij te lopen, alsof hij al zijn verdriet in het hockey moest stoppen. ‘Ik merkte dat ik prikkelbaar was, reageerde me af op een scheidsrechter of een medespeler. Sinds de vakantie in juni heb ik rust in mijn lijf. Ik heb de dood van JP bewust geparkeerd. Ik heb ook tegen mijn ouders en mijn vrienden gezegd dat ik er even niks bij kan hebben. Ik focus me nu op de Spelen.’
Toch blijft de leegte tastbaar, aldus Balkestein. ‘Ik kan soms spontaan janken als ik een foto van Jean-Paul zie. Laatst vond ik een brief van mij aan Jean-Paul van vijftien jaar geleden, die hij had bewaard. Dat zijn heftige momenten. Toch koester ik ook de mooie herinneringen. Ik kan met een lach over hem praten, hoe emotioneel en confronterend het soms ook is.’
Twee dagen voor zijn dood hadden ze in café ’t Zwaantje nog een indringend gesprek gevoerd over de keuzes in hun leven. ‘Dat beeld hou ik nu bij me, hoe we daar twee uur hebben zitten kletsen.’ Marcel Balkestein zou naar Londen gaan voor een olympische medaille, broer Jean-Paul verheugde zich al op het feest in het Holland Heineken House. ‘Om de biertjes te drinken die ik moet laat staan.
‘Het zou voor ons het ultieme zijn geweest om de Spelen gezamenlijk te kunnen beleven. Ik heb nu niet het gevoel dat Jean-Paul over mijn schouder meekijkt. Maar zijn dood motiveert me nog meer om voor die medaille te gaan. De Spelen waren iets van ons samen en dat is niet veranderd. Nu doe ik het ook voor hem.’
Bron: De Volkskrant/ROBÈRT MISSET

Comments (4)

  1. Jan van Hooff

    Marcel, mooie woorden over Jean-Paul en je ouders super, dit geeft jouw veel kracht heel veel sucses in Engeland we volgen jou.

  2. Addo de Voogd

    Marcel,
    Mooi verhaal, uit het hart, eerlijk.
    En nu op z’n brabants “gas erop”
    Groet,
    Addo de Voogd

  3. Mooi artikel Marcel…
    Het was een zwaar jaar voor je maar ik heb er alle vertrouwen in dat je het sterk gaat afronden met een medaille als een meer dan verdiende beloning voor het harde werk en het blijven opstaan na iedere val.
    Geniet van je Spelen !

  4. Marcel, ik ben er stil van… Respect!!
    Rest mij alleen nog te zeggen GOOD LUCK daar ik Londen en ENJOY!!!!!
    Nathalie

Reageer